حسن بيگلرى
119
سر البيان في علم القرآن ( فارسى )
در قرآن مجيد نيز براى اهل استدلال از راه دليل و حجتهاى قاطع و براى سايرين بطرق ديگر و به زبان آنان آياتى وجود دارد از آن جمله موضوع سوگند است كه در ميان اعراب معمول و متداول بوده و در جاهليّت اهميّت بسيارى براى آن قائل بودهاند و هنگاميكه دو يا چند قبيله با يكديگر هم قسم مىشدند تا پاى جان ايستادگى كرده و معتقد بودند كه قسم دروغ سبب هلاكت و نكبت قبيله و خرابى شهر و ديار خواهد شد لذا خداوند حكيم در قرآن كريم نيز بنا بعرف و عادت عرب و به زبان و معمول به آنان قسمهائى براى اثبات توحيد ، نبوّت ، معاد و مطالب مهمّه ديگر ياد كرده تا در قلوب آنان جايگير شود . 2 - سوگند خداوند بمخلوقات و موجودات گوناگون حتى ميوجات ( مانند انجير و زيتون ) براى تحريك نيروى تفكر آدمى است تا در پيرامون هر يك از مخلوقات اين عالم و ماهيت و آثار و خواص مادّى و طبيعى آنها بمطالعه و تحقيق پردازد و حداكثر استفاده را در زندگى از آنها ببرد چنان كه در عصر حاضر در نتيجهء زحماتيكه دانشمندان رشتههاى مختلف علمى بر خود هموار كردهاند به بسيارى از آنها دست يافته و بزندگى افراد بشر سهولت و طراوت خاصى بخشيدهاند . 3 - مراد از سوگندهاى پروردگار ، اثبات امور غير محسوس و نامرئى از طريق محسوسات است كه مقسم به قرار داده شدهاند از جمله ابتداى سورهء طارق : وَ السَّماءِ وَ الطَّارِقِ وَ ما أَدْراكَ مَا الطَّارِقُ النَّجْمُ الثَّاقِبُ إِنْ كُلُّ نَفْسٍ لَمَّا عَلَيْها حافِظٌ ( قسم به آسمان و ستارهء شبرو كه هنگام شب ظاهر شود ، چه دانى كه ستارهء شبرو چيست ؟ همان ستارهء درخشنده است ، كه هيچكس نيست مگر نگهبانى بر او هست ) . كه در اين آيات شريفه از راه سوگند ، اثبات مىشود همانطور كه ستاره ، آشكارا مشاهده ميگردد بر هر نفسى هم نگهبانى است و مانند آن حقيقت داشته و فرض و خيال نميباشد .